De waarde van een diamant wordt bepaald door 4 kwaliteitsfactoren. Deze werden in 1975 in Amsterdam vastgesteld, tijdens het congres van de World Federation of Diamond Bourses (W.F.D.B.) en de International Diamond Manufacturers Association (I.D.M.A.). Het werd bekend als het systeem van de 4 C’s, naar de woorden Carat, Colour, Cut en Clarity. Hoe groter de diamant en hoe fijner de kleur, hoe hoger de waarde ervan is; hoe groter de helderheid, hoe mooier en beter geslepen, hoe perfecter hij is.

De prijs van diamanten wordt stabiel gehouden door te reguleren wat er op de markt komt. De wereldvoorraad zou groot genoeg zijn om elke inwoner van de VS een kopje diamanten te kunnen geven.

Karaat

Vanaf het begin der tijden werden de zaden van de johannesbroodboom gebruikt om het gewicht van edelstenen op de weegschaal te bepalen. Deze zaden hebben een zeer stabiel gewicht van 0,2 gram. In het Grieks heet dit soort zaad Keration (in het Arabisch, “Kharrub”). Het woord karaat is hieraan ontleend. Een andere weegmaat die in de diamant handel gebruikt wordt, is de grain, die afkomstig is van het Latijnse woord “granum” met de betekenis “graan”. Het meer of minder standaard gewicht van een graankorrel is 0,05 gram. In 1907 werd internationaal vastgesteld dat 1 karaat gelijk is aan 0,2 gram, en gelijk is aan 4 grains. Voor diamanten wordt 1 karaat verder onderverdeeld in 100 punten. Het woord karaat wordt ook gebruikt om het goudgehalte in goud aan te duiden.

• Rati — de zaden van de dodelijke Abrus Precatorius, werden eeuwenlang gebruikt om het gewicht van diamanten en andere edelstenen te bepalen (1 rati = 0,2 gram).

• Maïskorrels — werden ook gebruikt als standaard maateenheid voor het wegen van parels en edelstenen (1 grain = 0,05 gram).

• Zaden van de johannesbroodboom — hebben bijna hetzelfde gewicht als de rode rati van de Abrus Precatorius en werden ook gebruikt om het gewicht van diamanten en andere edelstenen te bepalen. De peul van de johannesbroodboom.

• Voordat het karaatgewicht in 1907 internationaal op 0,2 gram werd vastgesteld, bestonden er regionaal verschillende karaatgewichten. In Bologna gold 188,5 milligram en in Wenen 206,1 milligram. In 1871 kwamen handelaren uit Londen, Parijs en Amsterdam overeen dat een karaat gelijkstond aan 0,205 gram. Later werd dit 0,2 gram. De legendarische Great Mogul woog 319 rati en 279,72 Florentijnse karaat. In het huidige karaat zou dit 191,40 hebben bedragen. De diamant, die spoorloos verdween, zou mogelijk de Pramaha Vichien Mani (de ‘Grootste van alle Kristallen’) kunnen zijn, die nu bovenop de Thaise kroningskroon prijkt.

• Schubben

• Zeef

• Schuifmaat

• Grootte ventilator

Duidelijkheid

De kristallisatie van diamanten is een natuurlijk proces waarbij andere materialen kunnen insluiten en vaak zichtbaar zijn als zwarte deeltjes. Barsten of luchtbellen kunnen ook ingesloten raken. Deze imperfecties worden insluitsels genoemd. De helderheid van een diamant wordt bepaald met een loep op 10× vergroting. De meeste diamanten bevatten gebreken (insluitsels) die tijdens het kristalliseringsproces zijn ontstaan. Een diamant die vrij is van insluitsels wordt intern onberispelijk genoemd. Insluitsels die zichtbaar zijn met een vergrootglas met tienvoudige vergroting verminderen de waarde van de diamant.

• Intern Fancy  Geen insluitsels zichtbaar bij vertienvoudigde vergroting.

• SI (Kleine Insluitsels)  Kleine insluitsels.

• Piqué  Insluitingen die met het blote oog zichtbaar zijn.

Kleur

Hoe kleurlozer de steen, hoe waardevoller de diamant. Slechts een heel klein aantal diamanten is volledig kleurloos; de meeste variëren in zeer lichte tinten van geel tot bruin. Er komen ook veel andere duidelijke kleuren voor, de zogenaamde fancy kleuren. Kleur ontstaat als gevolg van chemische stoffen die de atomaire structuur binnendringen: dit zijn onder andere stikstof (geel), magnesium (roze), radium (groen) en boor (blauw). Rood is de zeldzaamste kleur en daarom erg kostbaar.

De kleur van diamant kan kunstmatig worden veranderd door bestraling met elektronen. De kunstmatige kleuring moet op het certificaat van deze diamanten vermeld worden: “Artificially coloured by treatment”. De kleur van een diamant wordt bepaald door de steen te vergelijken met “master stones”. Dit zijn referentiestenen die overeenkomen met de kleurenschaal voor diamant zoals die in 1978 door internationale vakorganisaties is vastgesteld. De fancy kleuren vallen buiten dit kader.

• Meesterstenen  Voor kleurbepaling: de referentiematting waartegen de kleur van een diamant wordt bepaald.

• Ketting van de maharadja van Nawanagar  De centrale diamant, van 135,92 karaat, in deze staatsieraad die ooit toebehoorde aan de Maharaja van Nawanagar, is de Koningin van Holland. Deze naam kreeg hij ter ere van het 25-jarig jubileum van Koningin Wilhelmina in 1923. Daarnaast zijn er roze, groene, blauwe en witte diamanten in het collier verwerkt. Cartier, die het collier ontwierp, beschreef het als “het werkelijk schitterende resultaat van de droom van een kenner” (replica).

• Stervormige aigrette met de Hancock Red  De stervormige aigrette die de Tengolok van Sultan Hassanal Bolkiah van Brunei siert, is gezet met de duurste rode diamant, de Hancock Red, en een aantal gele en roze diamanten (replica).

• Cognac on Ice, 34 karaat  Lange tijd waren bruine diamanten het minst waardevol. De Cognac on Ice, van 34 karaat, is beroemd ondanks het feit dat ze bruin is. Deze werd in 1974 aangekocht door Richard Burton, die haar aan zijn vrouw Elizabeth Taylor (replica) schonk.

• Chique Levendig Bruin, Royal Geknipte Diamant  0,78 ct, natuurlijke kleur, VS1, Royal Cut. Gezet in een roségouden ring, gecombineerd met witte diamanten. Deze steen – bijzonder van zowel kleur als vorm – werd in 2022 geslepen door de heer R. Neefs uit Turnhout, België en geschonken aan het Diamantmuseum.

Knippen

In de voorbije eeuwen zijn, mede dankzij technologische vooruitgang, verschillende slijpvormen ontstaan. Vóór 1400 gebruikte men de natuurlijke kristalvorm, zoals de achthoek. Later werd de beter reflecterende tafelvorm populair. Eind 15e eeuw vond de Antwerpse slijper Lodewijk van Berken de revolutionaire polijstschijf uit. Hierdoor werd het mogelijk symmetrische facetten te slijpen. Zo kwam in de 16e eeuw de roos-slijpvorm met een beperkt aantal facetten in zwang in Europa. In de 17e eeuw werden diamanten voor het eerst geslepen in brillantvorm met zijn vele facetten. Afhankelijk van zijn verhoudingen is de ronde brillant met 57 facetten de ideale slijpvorm.

• Diamant projector  De Proportie meter, ook wel diamant projector genoemd, is een instrument om de exacte proporties van diamanten in briljantslijpsel te controleren. Verschillende schermen worden gebruikt voor verschillende maten en verschillende standaarden, de Amerikaanse en de Europese standaard.

• Slijpvormen: Smaragd, Prinses, Briljant, Driehoek, Marquise  Voorbeelden van bekende diamantslijpvormen.